पुण्यातील शैक्षणिक क्षेत्राशी संबंधित एका धक्कादायक घटनेने सामाजिक वर्तुळात खळबळ उडवली आहे. या प्रकरणाने शिक्षणातील मूल्ये, समानता आणि जबाबदारी यांविषयी नवी चर्चा पेटवली आहे.
पुणेच्या शैक्षणिक वर्तुळाला हादरवणारी घटना समोर आली आहे. यूकेच्या ससेक्स विद्यापीठातून नुकताच पदवीधर झालेला प्रेम बिऱ्हाडे हा दलित तरुण. लंडनच्या हिथ्रो विमानतळावर मिळालेली प्रतिष्ठेची नोकरी केवळ ‘प्रमाणपत्र तपासणीच्या नकारामुळे’ गमावण्यास भाग पडला. अत्यंत कष्टाने, आर्थिक आणि सामाजिक मर्यादा ओलांडत परदेशापर्यंत पोहोचलेल्या या होतकरू विद्यार्थ्याची स्वप्ने एका महाविद्यालयीन दारात मोडीत निघाली.
ही घटना जिथे घडली ते पुण्यातील नामांकित मॉडर्न कॉलेज ऑफ आर्ट्स, सायन्स अँड कॉमर्स आहे. या प्रकरणाने शैक्षणिक क्षेत्रातल्या जातीय पूर्वग्रहांची काळी सावली पुन्हा समोर आणली आहे. वंचित बहुजन आघाडीचे नेते ॲड. प्रकाश आंबेडकर यांनी या प्रकारावर तीव्र प्रतिक्रिया नोंदवली आहे. हा थेट ‘संस्थात्मक भेदभावाचा नमुना’ असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
Maoists Surrender : क्रांतीच्या भ्रमातून संविधानाच्या सत्याकडे
जातीय भेदभावामुळे अडथळा
प्रेम बिऱ्हाडेने नोकरीसाठी आवश्यक प्रमाणपत्र तपासणीची विनंती महाविद्यालयाकडे केली होती. परंतु, त्याचे सर्व कागदपत्रे सादर करूनही, संस्थेने तपासणी करण्यास स्पष्ट नकार दिला. कारण केवळ ‘तो दलित आहे’. अशी माहिती समोर आली. विशेष म्हणजे, प्रेमला जेव्हा लंडनला शिक्षणासाठी व्हिसा मिळवण्यासाठी हाच दस्तऐवज आवश्यक होता. तेव्हा याच महाविद्यालयाने तो सहजपणे तपासला होता. पण आता, त्याच्या प्रगतीच्या पुढील टप्प्यावर जातीय अडथळ्यांनी पुन्हा आडवा पाय घातला.
घडलेल्या प्रकरणात चर्चेत आलेले नाव म्हणजे मॉडर्न कॉलेजच्या प्राचार्या डॉ. निवेदिता गजानन एकबोटे. त्या शिक्षणक्षेत्रात कार्यरत आहेत. तसेच भारतीय जनता युवा मोर्चाच्या महाराष्ट्र उपाध्यक्षा म्हणूनही कार्य करतात. प्रकाश आंबेडकरांनी त्यांच्या या राजकीय पार्श्वभूमीकडे निर्देश केला. मनुवादी विचारसरणीचा प्रभाव त्यांच्या कृतींवर दिसतो, असा ठोस आरोप केला आहे. त्यांच्या मते, शिक्षणसंस्थेच्या उच्च पदावर असलेल्या व्यक्तीच्या राजकीय निष्ठा जर भेदभावाच्या भूमिकेला चालना देत असतील, तर हे देशातील सामाजिक न्यायाच्या तत्त्वांवर घाला आहे.
Ravikant Tupkar : निवडणूक आयोगाचा कारभार म्हणजे लोकशाहीवर हल्ला
आंबेडकरांनी या प्रकरणाची जबाबदारी निश्चित करण्याची मागणी केली. घडलेला प्रकार हे प्रेम बिऱ्हाडेचे दुर्दैव नसून हजारो दलित विद्यार्थ्यांच्या दडपल्या गेलेल्या स्वप्नांचे प्रतीक असल्याचे म्हटले आहे. यूकेपर्यंत पोहोचलेल्या एका मराठी तरुणाची मेहनत आणि कर्तृत्व जातीय भिंतीपुढे पराभूत झाले. हे चित्र समाजमनाला हादरवणारे आहे. या घटनेने एका विद्यार्थ्याचे करियर संपवले. तसेच शैक्षणिक व्यवस्थेतील दडपशाहीची खरी झलक दाखवली आहे. प्रकाश आंबेडकरांचा आवाज आता या अंधारात उजेडासारखा उभा राहिला आहे. हा आवाज सामाजिक समानतेसाठीची नवी लढाई ठरू शकते.
