बंजारा समाजाच्या विकासाचा बिगुल वाजवत मंत्री संजय राठोड यांनी शिक्षण, पायाभूत सुविधा आणि राष्ट्रीय पातळीवरील हक्कांसाठी दणकट आराखडा मांडला. स्वतंत्र ग्रामपंचायतपासून ‘One Nation, One Reservation’पर्यंतच्या मागण्या घेऊन त्यांनी समाजाला उंच भरारीचे स्वप्न दाखवले.
बंजारा समाजाच्या आयुष्याचा नकाशा बदलण्याची शपथ घेऊन मृदा व जलसंधारण मंत्री संजय राठोड यांनी एकाच दमात विकासाची झंकार छेडली. मंचावर उभे राहून त्यांनी दिलेले शब्द केवळ भाषण नव्हते, तर समाजाला नव्या उंचीवर नेण्याचा इरादा होता. त्यांच्या प्रत्येक वाक्यात आत्मविश्वास, प्रत्येक घोषणेत कृतीची हमी आणि प्रत्येक मागणीत समाजासाठीचा लढवय्या स्वभाव झळकत होता.
राठोड यांनी सुरुवातीलाच समाजाच्या अस्तित्वाच्या प्रश्नाला हात घालत स्पष्ट केले की, आपला समाज लाखोंच्या संख्येत आहे. पण ‘किंग’ नाही, ‘किंगमेकर’ही नाही… ही खंत आता संपवायचीच आहे. हा संदेश केवळ भावनिक नव्हता, तर भविष्यातील राजकीय दिशा ठरवणारा इशारा होता.
तांड्यांना स्वातंत्र्य
दशकानुदशके रस्ते, पाणी, वीज आणि पायाभूत सुविधांसाठी वणवण करणाऱ्या तांड्यांना स्वतंत्र ग्रामपंचायत मिळावी यासाठी त्यांनी घेतलेली पुढाकार आता फळाला आली आहे. सरकारने या मागणीला हिरवा कंदील दाखवला असून, संत सेवालाल महाराज तांडा समृद्धी योजना अंतर्गत विकासकामे वेगाने सुरू आहेत. राठोड यांचा ठाम विश्वास आहे की, तांड्यांचा विकास म्हणजे समाजाच्या मणक्याला बळ.
राठोड यांचा आवाज येथे अधिक तीव्र झाला. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा विचार उद्धृत करत त्यांनी स्पष्ट सांगितले की, दोन रुपये असतील तर, एक रुपया भाकरसाठी आणि दुसरा रुपया पुस्तकासाठी खर्च करा. या विचाराचा प्रत्यय त्यांच्या कृतीतून दिसतो. समाजातील MPSC, UPSC आणि इतर स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी त्यांनी विशेष शिष्यवृत्ती परीक्षा जाहीर केली आहे. निवड झालेल्या एक हजार विद्यार्थ्यांना प्रत्येकी 10 हजार रुपये मदत, मोफत ऑनलाईन मार्गदर्शन आणि अभ्यास साहित्य मिळणार आहे. राज्यात ही योजना प्रथमच सुरू होत असल्याचा राठोड यांना अभिमान आहे.
Chandrashekhar Bawankule : पालकमंत्र्यांची क्लब भेट, मग भडकलेच ना पब्लिक थेट
प्रेरणेला नवा आकार
दहावी व बारावीत उजवे गुण मिळवणाऱ्या विद्यार्थ्यांचा सन्मान आणि शासकीय सेवेत रुजू झालेल्यांचा राज्यस्तरीय सत्कार सोहळा लवकरच होणार आहे. हा उपक्रम केवळ पुरस्कार नाही, तर पुढील पिढीसाठी प्रेरणेचा दीपस्तंभ आहे. राठोड यांनी केवळ राज्यापुरते न थांबता राष्ट्रीय मागण्याही भोसक्याच्या बाणासारख्या रोखठोकपणे मांडल्या. One Nation, One Reservation, बंजारा बोलीभाषेचा संविधानाच्या आठव्या अनुसूचीत समावेश, केंद्रीय बंजारा साहित्य अकादमी व विकास मंत्रालयाची स्थापना आणि संत सेवालाल महाराज जयंतीला राष्ट्रीय दर्जा. या मागण्या केवळ सामाजिक नाहीत, तर इतिहास आणि संस्कृतीला न्याय देणाऱ्या आहेत.
त्यांच्या पाठपुराव्यामुळे संत सेवालाल महाराज जयंतीचा शासकीय सन्मान, पोहरादेवी-उमरी तीर्थक्षेत्र विकासासाठी तब्बल 725 कोटींचा आराखडा, बंजारा विरासत-नंगारा संग्रहालय. गोर बंजारा साहित्य अकादमी, मुंबईत सेवा भवनासाठी 5 हजार 600 चौरस मीटर जागा, विविध वसतिगृहे, परदेशी शिष्यवृत्ती वाढवणे आणि ऊसतोड कामगारांसाठी विशेष योजना पूर्ण झाल्या आहेत.
अस्तित्वाचा पुरावा
जातीनिहाय जनगणनेच्या पार्श्वभूमीवर त्यांनी स्पष्ट आवाहन केले की, सर्वांनी फक्त ‘बंजारा’ असा उल्लेख करावा, जेणेकरून लोकसंख्येनुसार शासनाकडे आरक्षण, योजना आणि निधी मिळवण्यासाठी ठोस दावा करता येईल. त्यांच्या शब्दांत एकच गोष्ट वारंवार जाणवली की, ज्या समाजात आपण जन्मलो, त्या समाजाला आपले काही देणे लागते. मी ते देण्याचा प्रयत्न करतोय आणि पुढेही करीन. या ठाम भूमिकेमुळे आणि कार्यतत्परतेमुळे संजय राठोड हे केवळ मंत्री राहिले नाहीत, तर बंजारा समाजाच्या आकांक्षा आणि स्वप्नांचे प्रतिनिधी ठरले आहेत.
