बससेवा बंद असल्याने शाळेत पोहोचू न शकणाऱ्या वर्ध्याच्या तळेगाव येथील विद्यार्थ्यांनी बस स्थानकातच आपली शाळा भरवली. हमें शिक्षा की जरूरत है, बस सेवा शुरू करो, अशा घोषणांनी त्यांनी व्यवस्थेला जागं करण्याचा प्रयत्न केला.
वर्धा जिल्ह्यातील तळेगाव गावातील विद्यार्थ्यांनी एक असा आदर्श निर्माण केला आहे. जो केवळ स्थानिक प्रशासनालाच नव्हे तर संपूर्ण राज्याला विचार करायला भाग पाडतो. शिक्षणासाठीच्या सुविधांचा अभाव आणि प्रशासनाच्या उदासीनतेला उत्तर देताना, या विद्यार्थ्यांनी बस स्थानकालाच आपली शाळा बनवली. सोमवारी या ‘रस्ता शाळे’चा शुभारंभ झाला आणि त्यासोबतच सुरु झाला एक ‘गांभीर्यपूर्ण संघर्ष’.
विद्यार्थ्यांच्या घोषणांमध्ये फक्त आवाज नव्हता, तर त्यात जळजळीत वेदना, उर्मी आणि जिद्द दडलेली होती. त्यांच्या हातात पुस्तकं, वही, पेन, पण डोळ्यांत असं काही होतं, जे व्यवस्थेची झोप उडवून टाकण्याइतपत गंभीर होतं. ‘हमें शिक्षा की जरूरत है, बस सेवा शुरू करो,’ या घोषणांनी बस स्थानकाचे थर हलवले. त्यांच्या या कृतिशीलतेमुळे समाजाला प्रश्न विचारायची गरज पडली की, शिक्षणासाठी एवढा लढा का द्यावा लागतो?
बस सेवा बंद, शिक्षण का बंद?
गेल्या अनेक दिवसांपासून ग्रामीण भागातील बसेस बंद असल्यामुळे विद्यार्थ्यांचे शालेय आयुष्य पूर्णतः विस्कळीत झाले आहे. त्यांच्यासाठी बस ही फक्त प्रवासाची साधन नाही, तर ती शिक्षणाकडे नेणारा एकमेव पूल आहे. मात्र, हाच पूल कोसळल्यामुळे त्यांचं भविष्य धोक्यात आलं आहे. बससेवा बंद असल्याने कित्येक विद्यार्थ्यांनी शाळा सोडण्याचा विचार केला होता. पण तळेगावच्या विद्यार्थ्यांनी शाळा सोडण्याऐवजी शाळाच रस्त्यावर आणली.
या आंदोलनात सहभागी झालेल्या प्रत्येक मुलाने स्वतःला ‘शिक्षणासाठी झगडणारा नागरिक’ म्हणून सिद्ध केलं. त्यांच्या पाठांवरचं दप्तर हे केवळ पुस्तकांचं वजन नव्हतं, तर त्यांच्या भविष्याच्या स्वप्नांचं ओझं होतं. हे विद्यार्थी कोणत्याही राजकीय पाठबळाशिवाय, कोणताही संघटनात्मक फॉर्म न घेता एका सच्च्या हेतूसाठी पुढे आले ते म्हणजे, आम्हाला फक्त शिकायचंय.
कृतीतून केलेलं आंदोलन
प्रशासन अनेक वेळा आश्वासनं देत आलं, पण त्यावर अमल करताना वेळ जाते, आणि तोच वेळ विद्यार्थ्यांचं आयुष्य बदलतो. त्यामुळेच या मुलांनी निर्णय घेतला की आम्ही आता वाट पाहणार नाही, तर थेट रस्त्यावर उतरून, शिकवायचं, शिकायचं आणि शिकायचं! त्यांच्या या कृतीने प्रशासनाच्या हलगर्जीवर बोट ठेवलं आणि स्थानिक पातळीवर संतापाची लाट निर्माण झाली आहे.
विद्यार्थ्यांच्या या उपक्रमामुळे त्यांच्या पालकांच्या भावनाही उमगल्या. अनेक पालक म्हणतात की, शाळा वेळेवर सुरू आहे, पण बस नसल्यानं आमचं मूल कसं जाईल? मुलांना रोज आठ ते दहा किलोमीटर अंतर पार करून शाळेत पोहचवणं शक्य नाही, आणि त्यांना घरी बसवणं हे त्यांच्या भविष्यासाठी घातक आहे. या आंदोलनामुळे पालकांच्या व्यथा आणि प्रशासनाच्या कुंठिततेचा टोकदार संघर्ष समाजासमोर आला आहे.
Devendra Fadnavis : ड्रग्ज माफियांवर मोक्काचा जॅकपॉट; आता सुटका नाही
आंदोलन नाही, ही संस्कृती
तळेगावच्या विद्यार्थ्यांनी केलेली ही कृती एखाद्या आंदोलनाची झलक देत नाही, तर ती शिक्षण संस्कृतीचा पुरावा देते. रस्त्यावर वर्ग लावणं ही उपेक्षेची जाणीव नव्हे, तर कर्तृत्वाचं, स्वाभिमानाचं, आणि जाणिवेचं प्रतिक आहे. हे मुलं शिकायचं थांबवणार नाहीत, ते व्यवस्थेला झुकायला लावतील, हे त्यांच्या नजरेत स्पष्ट दिसत होतं.
तळेगावच्या विद्यार्थ्यांनी दाखवून दिलं की शिक्षण हा हक्क आहे, उपकार नव्हे. ते कोणत्याही निवेदनाविना, बॅनरशिवाय, नाट्यमय भाषणांशिवाय हे आंदोलन करत आहेत, फक्त शिक्षणासाठी. त्यांच्या कृतीतून सर्व समाजासाठी एक संदेश आहे. जिथे व्यवस्थेची झोप गडद होते, तिथे विद्यार्थ्यांचा प्रकाश हवा असतो.
या विद्यार्थ्यांचा आवाज केवळ त्यांच्या गावापुरता सीमित न राहता, जिल्हाधिकारी, परिवहन मंत्री आणि शिक्षण मंत्रालयापर्यंत पोहोचायला हवा. या मुलांनी दाखवलेली शिस्त, प्रगल्भता आणि प्रगल्भ आंदोलन कौतुकास्पद आहे. आता वेळ आली आहे की समाज, शासन आणि प्रशासन यांनी एकत्र येऊन त्यांचा शिक्षणाचा रस्ता खुला केला पाहिजे.
