राष्ट्रीय ओबीसी महासंघाचे अध्यक्ष बबनराव तायवाडे यांनी मराठा समाजाला ओबीसी प्रवर्गातून आरक्षण अशक्य असल्याचे ठामपणे सांगितले. पंजाबराव देशमुख यांच्या दूरदृष्टीमुळे विदर्भातील कुणबी समाजाला मिळालेल्या आरक्षणाचे रक्षण करण्याचा निर्धार तायवाडे यांनी व्यक्त केला आहे.
भारतीय राज्यघटनेनुसार आरक्षण समाजाला नव्हे, तर जातीला दिले जाते, ही बाब राष्ट्रीय ओबीसी महासंघाचे अध्यक्ष बबनराव तायवाडे यांनी ठामपणे मांडली आहे. मराठा समाजाला ओबीसी प्रवर्गातून आरक्षण देण्याच्या मागणीवरून सुरू असलेल्या वादाच्या पार्श्वभूमीवर, तायवाडे यांनी स्पष्ट केले की, मराठा समाजाला कुणबी जातीचे प्रमाणपत्र स्वीकारण्याची संधी स्वातंत्र्यकाळातच मिळाली होती. पंजाबराव देशमुख यांनी तेव्हा मराठा समाजाला कुणबी प्रमाणपत्र घेण्याचे आवाहन केले होते, परंतु विदर्भ वगळता इतर भागातील मराठ्यांनी ते स्वीकारले नाही. यामुळे आता ओबीसी कोट्यातून मराठ्यांना आरक्षण देणे अशक्य असल्याचे तायवाडे यांनी नमूद केले.
मराठा आरक्षणाच्या मुद्द्यावरून मनोज जरांगे यांचे आंदोलन तीव्र झाले असताना, तायवाडे यांनी सरकारमधील मंत्री चंद्रकांत पाटील यांच्या भूमिकेचे समर्थन केले. पाटील यांनी जरांगे यांचे आंदोलन राजकीय हेतूने प्रेरित असल्याचे म्हटले आहे. याचवेळी, नागपूर भोसले घराण्याचे वंशज मुधोजी राजे भोसले यांनी मराठा समाजाला स्वतंत्र प्रवर्गातून आरक्षण देण्याची मागणी केली आहे. या भूमिकेचे स्वागत करताना, तायवाडे यांनी ओबीसी आरक्षणाला धक्का न लावण्याचा सरकारचा निर्णय योग्य असल्याचे अधोरेखित केले. विदर्भातील कुणबी समाजाच्या हक्कांचे रक्षण करण्यासाठी तायवाडे यांनी दृढनिश्चय व्यक्त केला आहे.
कुणबी समाजाचा आधार
महाराष्ट्राच्या कृषी आणि शिक्षण क्रांतीचे जनक पंजाबराव देशमुख यांनी स्वातंत्र्यकाळात मराठा समाजाला कुणबी जातीचे प्रमाणपत्र घेण्याचे आवाहन केले होते. त्यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्याशी मैत्रीच्या नात्यातून कुणबी समाजाला मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी घटनात्मक तरतुदींची शिफारस केली. 1960 दशकात त्यांनी मराठा शेतकऱ्यांना ‘कुणबी’ म्हणून ओळख मंजूर करवली, ज्यामुळे विदर्भातील बहुसंख्य कुणबी समाजाला आरक्षणाचा लाभ मिळाला. या दूरदृष्टीमुळे विदर्भातील कुणबी समाजाला ओबीसी प्रवर्गात स्थान मिळाले, ज्याचा लाभ आजही अनेक पिढ्यांना होत आहे.
1990 मध्ये मंडल आयोगाच्या शिफारशींमुळे विदर्भातील कुणबी समाजाला खऱ्या अर्थाने ओबीसी आरक्षणाचा लाभ मिळाला. विदर्भातील मराठा समाजाने आधीच ‘कुणबी’ अशी जात नोंदवल्याने, त्यांना 19 टक्के ओबीसी कोट्यात स्थान मिळाले. पंजाबराव देशमुख यांच्या दूरदृष्टीमुळे हे शक्य झाले. बबनराव तायवाडे यांनी या ऐतिहासिक निर्णयाचा दाखला देत, मराठा समाजाला ओबीसी कोट्यातून आरक्षण देणे अशक्य असल्याचे पुन्हा एकदा स्पष्ट केले. त्यांनी कुणबी समाजाच्या हक्कांचे रक्षण करण्यासाठी ठाम भूमिका घेतली असून, विदर्भातील सामाजिक समतोल राखण्याचा संकल्प व्यक्त केला आहे.
