महाराष्ट्रातील राजकारण नेहमीच उलथापालथीचे राहिले आहे. कोणता पक्ष कोणाला सोडून जाईल आणि कोणासोबत युती करेल, हे कुणालाही ठाऊक राहत नाही. महाराष्ट्राने याचा अनेकदा अनुभव घेतले आहेत.
राजकारण हे कधी कधी खेळासारखं वाटतं. पण जेव्हा ते खरंच खेळात बदलतं, तेव्हा इतिहास घडतो. 21 जून 2022, मंगळवारचा तो दिवस महाराष्ट्राच्या राजकीय आकाशात एका भूकंपासारखा ठरला. हिंदुहृदय सम्राट बाळासाहेब ठाकरे यांच्या अजोड शिवसेनेत उभी फूट पडली आणि एका पक्षाने दोन चेहरे घेतले. एकनाथ शिंदे साहेबांनी स्ट्रायकर उचलला आणि उद्धव ठाकरे यांच्या महाविकास आघाडीला कॅरमच्या गोट्यांसारखे विखुरून टाकले. सुरतमार्गे गुवाहाटीला 40 आमदारांसह बंडखोरी करणाऱ्या शिंदेंनी केवळ सरकार उलटलं नाही, तर संपूर्ण राजकीय बोर्ड रचनाच बदलली. उद्धव ठाकरे यांनी मुख्यमंत्रीपदाचा राजीनामा दिला आणि महायुतीच्या हातात सत्ता गेली.
शिंदे साहेब स्वतः मुख्यमंत्री म्हणून सिंहासनावर विराजमान झाले. जणू कॅरमच्या बोर्डवर स्ट्रायकरला क्वीनपेक्षा जास्त ताकद मिळाली. या बंडखोरीच्या तीन वर्षांनंतरही राजकीय वर्तुळात नवनवी रहस्यं उघड होताहेत. शिंदे यांनी बंड का पुकारलं? राजकीय गल्लीबोळात कुणालाच खरं कारण माहीत नाही, पण अफवा मात्र भरपूर. एका बाजूला म्हणतात, उद्धव ठाकरे यांनी स्वतःचे पुत्र आदित्य ठाकरेंना पुढे आणण्यासाठी शिंदे साहेबांचे ‘पंख’ छाटले. दुसरीकडे, हे सगळं एका मोठ्या राजकीय षडयंत्राचा भाग असल्याची चर्चा आहे. पण तरीही, शिंदे साहेबांनी उत्तर कसं दिलं? कॅरमच्या स्ट्रायकरसारखं. एका फटक्यात विखुरलं. जेव्हा उद्धव ठाकरे यांनी खेळी सुरू केली, तेव्हा शिंदे साहेबांनी स्ट्रायकर फिरवला आणि स्वतःला किंग बनवलं.
पक्षांचे चिन्हही शिंदेंकडे
महाविकास आघाडी तर चुरगळ्यात गेली आणि आजही ती कॅरमच्या इतर गोट्यांसारखी विखुरलेलीच दिसते. जर उद्धव साहेबांनी आधीच हे ‘पंख छाटणं’ टाळलं असतं, तर शिवसेनेचं चित्र कदाचित वेगळं असतं. एकनाथ शिंदे यांच्या बुद्धीने संपूर्ण महाराष्ट्रावर राज्य केलं असतं. राजकारणात शांतता ही धोका असते, असं म्हणतात. शिंदे यांच्या बंडानंतर उद्धव ठाकरे यांची शिवसेना शांत झाली. जणू कॅरमच्या बोर्डवर क्वीन बसून राहिली आणि स्ट्रायकरचा इफेक्ट सहन केला. पण महाराष्ट्राच्या राजकारणात बोलबाला त्याचाच ज्याच्याकडे सत्ता. उद्धव साहेबांचा आवाज सध्या नाहीसा झालाय, तर शिंदे साहेबांची शिवसेना किंगसारखी वावरत आहे. उद्धव ठाकरे यांनी राज ठाकरे यांच्याशी हातमिळवणी केली तरीही, ती युती कॅरमच्या विखुरलेल्या गोठ्यांसारखी दिसते. शांत आणि ताकदीशिवाय.
उलट, शिंदे साहेबांची फौज मात्र ऍक्टिव्ह. त्यांचे शिलेदार आता जिल्हास्तरावर राजकीय कॅरम खेळताहेत. विरोधकांना चेकमेट करत, कार्यकर्ते आपल्या बाजूला खेचत. महापालिका निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर हे सगळं जणू एक मोठा कॅरम टूर्नामेंटच आहे. क्वीन पकडा, गोठ्या विखुरा आणि विरोधकांना बोर्डावरून उडवा. सुप्रीम कोर्टानेही शिंदे साहेबांच्या शिवसेनेला खरी शिवसेना अशी मान्यता दिली. चिन्हापासून ते सगळं त्यांच्याच कडे. 2024 विधानसभा निवडणुकीत शिंदे गटाने 57 आमदार जिंकले. तर उद्धव ठाकरे गट फक्त वीसच्या घरात अडकले. हा धक्का म्हणजे राजकीय कॅरमचा परफेक्ट शॉट. आता बुलढाणा जिल्ह्यातही हाच खेळ सुरू आहे. आमदार संजय गायकवाड यांच्या हस्ते बुलढाणा गजानन कॅरम सेंटरला झालेल्या जिल्हास्तरीय एकेरी कॅरम स्पर्धेच्या उद्घाटनात संजय राठोड यांनीही स्पर्धकांना राजकीय संदेश दिला. राजकारण कॅरमसारखंच. स्ट्रायकर नीट फिरवा, विरोधक विखुरतील आणि क्वीन तुमचीच.
