महाराष्ट्रातील शेतकरी कर्जमाफीच्या प्रतीक्षेत आणि अतिवृष्टीमुळे शेतीचे मोठे नुकसान झाल्याने हतबल झाले आहेत. अशा परिस्थितीत, राज्य शासनाने शेतकऱ्यांच्या मदतीसाठी मोठ्या पॅकेजची घोषणा केली आहे.
महाराष्ट्राच्या शेतकरी बांधवांच्या डोळ्यात अश्रू आणि हातात कर्जाचे ओझे, अशा परिस्थितीत राज्य सरकारने एक मोठा ‘दिवाळी गिफ्ट’ जाहीर केला आहे. गेल्या काही महिन्यांपासून कर्जमाफीच्या मागण्या गगनाला भिडत होत्या. अतिवृष्टीने पिके वाहून गेली, जनावरे मेली आणि शेतकरी उपोषणाच्या आगीत होरपळत होते. पण सरकारने अखेर तोंड उघडले. तब्बल 31 हजार 628 कोटी रुपयांच्या मदत पॅकेजची घोषणा केली. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री अजित पवार आणि एकनाथ शिंदे यांनी पत्रकार परिषद घेत ही ‘मेगा अनाउंसमेंट’ केली.
पॅकेज म्हणजे शेतकऱ्यांसाठी एक प्रकारची ‘लाइफलाइन’ असल्याचा दावा सरकार करत आहे. पण विरोधकांना हे ‘लाइफलाइन’ नव्हे तर ‘लाइफलेस’ वाटत आहे. अतिवृष्टीच्या तडाख्यात सापडलेल्या शेतकऱ्यांना हा दिलासा म्हणजे सरकारची ‘दिवाळी स्पेशल ऑफर’ आहे. पण त्यात किती स्वीटनेस आहे हे पाहणे बाकी आहे. या पॅकेजमध्ये शेतकऱ्यांच्या नुकसानीसाठी विविध मदत योजना समाविष्ट आहेत. जमीनीच्या नुकसानीपासून जनावरांच्या मृत्यूपर्यंत. सरकार म्हणते, हे पॅकेज शेतकऱ्यांना पुन्हा उभे करण्यासाठी पुरेसे आहे. पण विरोधी पक्षातील नेते मात्र या घोषणेवर तुटून पडले आहेत.
कर्जमाफीची लांबलेली घोषणा
काँग्रेसचे आमदार विजय वडेट्टीवार यांनी तर महायुती सरकारला ‘शेतकरी-विरोधी’ म्हणून हल्ला चढवला. ते म्हणतात, मराठवाड्यात 781शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्या. परंतु सरकार देत आहे तुटपुंजी मदत. अतिवृष्टीने जमीनी खराब झाल्या, जनावरे गेली, तरी एनडीआरएफच्या निकषांनुसार मिळणारी मदत म्हणजे समुद्रात थेंब इतकीच. वडेट्टीवार यांनी मागणी केली आहे. सरसकट प्रति हेक्टरी 50 हजार रुपयांची मदत. त्यांनी प्रश्नही उपस्थित केला की, ही मदत दिवाळीपूर्वी मिळेल की नाही? शेतकऱ्यांसोबत शेतमजूरांना काय मिळणार? वडेट्टीवार पुढे म्हणाले, पंजाबसारखे राज्य केंद्राची मदत न घेता प्रति हेक्टरी 50 हजार देतात. मग महाराष्ट्रासारख्या समृद्ध राज्यात शेतकऱ्यांना ठोस मदत का नाही?
कर्जमाफीची घोषणा वारंवार पुढे ढकलली जात आहे. शेतकऱ्यांची फसवणूक होत आहे, असा थेट आरोपही त्यांनी केला. दुसरीकडे, काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष हर्षवर्धन सपकाळ यांनीही या मदत पॅकेजला ‘वाटाण्याच्या अक्षदा’ म्हणून हिणवले. ते म्हणतात, राज्यातील सर्व शेतकऱ्यांना सरसकट मदत देणे अपेक्षित होते. पण सरकारने धरसोड केली. हेक्टरी 50 हजारांची मागणी असताना दिलेली मदत अत्यल्प आहे. या सगळ्या घडामोडींमध्ये शेतकऱ्यांच्या दुःखाची कहाणी राजकीय ‘मसाला’ बनली आहे. सरकार ‘हिरो’ म्हणून पॅकेज जाहीर करत आहे, विरोधक ‘व्हिलन’ सारखे टीका करत आहेत. मधे शेतकरी ‘ट्रॅप’ झाले आहेत.
IPS Ravinder Singal : वाहतुकीचा खेळखंडोबा संपवणार नागपूरचे सिंघम
